Sprakeloos ...

Euh, wacht even, gebeurt dit echt? Echt? Dus in de cel van de meest verguisde man van België, die al decennialang achter slot en grendel zit, vond men beelden van kindermisbruik? Wablief? Serieus? Kan dit echt? Dat ik hierop wil reageren, en moet reageren, da's zeker. Maar wat zeg je hierop? Hoe kan dit gebeuren? Oneindig veel vragen, verder sprakeloos. Dit kan de ratio niet vatten. Ratio als in 'gezond boerenverstand'.

En maar zeggen dat mr. Dutroux afgescheiden zit van andere gevangenen, streng bewaakt. Hij zit al meer dan 25 jaar grotendeels geïsoleerd in de gevangenis van Nijvel onder een streng regime waarbij hij geen normaal contact met andere gevangenen heeft. Dat er veel fouten gebeurden in het onderzoek eind jaren 90, waar we lessen uittrokken. Fouten die leidden tot de hervorming van rijkswacht en politie, hervorming binnen justitie - meer bepaald in strafuitvoering en controle (serieus?) - de oprichting van de Hoge Raad in justitie die als hoofdtaak heeft om politieke inmenging te beperken en het vertrouwen te herstellen (oeps ...). Een volledige institutionele vernieuwing, doorgevoerd vanuit aanbevelingen van een parlementaire onderzoekscommissie. Structurele hervormingen die op vandaag nog steeds actueel zijn. En misschien toch nog eens onder de loep moeten genomen worden? want dat iemand als Marc Dutroux mogelijks toetrad tot een netwerk dat beelden van kindermishandeling verspreidt, vanuit zijn geïsoleerde cel waar hij al sinds eind jaren 90 verblijft, tart alle verbeelding. "Mr. Dutroux, we hebben een clubke opgericht, je bent erbij!" Je kan alleen maar hopen dat iemand hem een goed wil liggen hebben, en Marc de beelden niet zelf opzocht. Maar willen we zo naïef zijn?

Ook de feiten op zich blijven brandend actueel. Al rijdt de pleger niet meer enkel rond in een witte camionette om snoepjes uit de delen aan de kindertjes. We weten dat hij overal zit, het kan iedereen zijn. Ons collectief trauma voor witte camionettes leeft zelfs bij onze kinderen, die de Dutroux-affaire nooit bewust meemaakten. Maar we moeten veel verder kijken dan dat. We moeten alert zijn voor de kinderen rondom ons, hen weerbaarder maken en bewustmaken van de gevaren. Dat is wat we met Fonkel doen met ons project Ezra binnen scholen: kinderen grenzen leren aangeven, hen leren dat ze baas zijn over hun eigen lichaam, dat ze grote geheimen niet voor zichzelf mogen houden en moeten praten.

Maar eerlijk, moeten we kinderen niet vooral kind laten zijn? Hen zorgeloos laten opgroeien, omringd met warmte en liefde, al spelend en plezier makend, met alle kansen voor een bloeiende toekomst. En de oorzaak aanpakken bij de wortel: de plegers. Sinds enkele maanden verdiep ik mij in de pleger van kindermishandeling. Wat drijft iemand zo ver om tot zo'n daden over te gaan? Hoe leef je met het idee dat je een kind zo'n pijn doet? Besef je überhaupt dat je een kind zo'n pijn doet? En vooral: is herstel mogelijk? Mijn bezoek aan het forensisch psychiatrisch centrum onlangs gaf een hoopgevend antwoord. Herstel is mogelijk. Uit een wetenschappelijk onderzoek dat ik kon inkijken, blijkt zelfs dat de recidivecijfers laag zijn. Niet elke zedendelinquent hervalt. Maar het gebeurt wel. Daar moeten we ons van bewust zijn, en naar handelen. Lezen dat iemand als Marc Dutroux anno 2026 over beelden van kindermisbruik beschikt in zijn cel, grijpt je nar de keel.

Beste Annelies Verlinden, ik had het genoegen jou te mogen ontmoeten tijdens nationale feestdag op 21 juli 2024. Ik sprak je over Fonkel, de vzw die ik oprichtte om kinderen te helpen die opgroeien in een verontrustende situatie. Mag ik in deze het woord nogmaals tot jou, als huidig minister van justitie, richten? Ik ga je niet vragen hoe dit nu mogelijk is, die vraag zullen jij en je kabinet zich sowieso stellen. Ik wil je vragen om na jullie reflectie het beleid te herzien, het hele strafuitvoeringsapparaat en gevangeniswezen, want daar zit een aanzienlijk deel van de wortels van het probleem. We moeten plegers nog beter - en misschien ook anders zo blijkt - opvolgen. We moeten ook naar plegers toe preventief gaan optreden, hen in staat stellen om op tijd (lees: voor de feiten) hulp in te roepen. Iets wat op vandaag niet evident is, door het stigma en door een gebrek aan plaatsen waar zij terechtkunnen. Daarnaast moeten we meer inzetten op blijvende therapie en opvolging, zowel voor plegers die preventief aan de alarmbel trekken als voor zij die effectief al daden stelden. We moeten hen blijvend opvolgen, om de recidivecijfers nog verder naar beneden te krijgen. Want elk geval van recidive is er één te veel. Denk maar aan de vele zaken die in het verleden de pers haalden, dossiers waarin de pleger in het verleden al werd veroordeeld maar toch in staat was om opnieuw toe te slaan: Steve Bakelmans, Marc Dutroux, Ronald Janssen, om er maar enkele te noemen.
Laat de zoveelste wake-upcall niet de zoveelste in het rijtje zijn. Laat het een niet mis te verstane waarschuwing zijn dat verdere hervormingen broodnodig zijn. Grijp het moment, neem de data rond kindermishandeling die we intussen hebben erbij, betrek de nodige experten en zorg ervoor dat we binnen afzienbare tijd niet alweer moeten zeggen "Hoe kan dit?" "Hij werd in het verleden al veroordeeld, en toch ..." Het is daar dat we het probleem echt kunnen aanpakken en ervoor kunnen zorgen dat onze kinderen terug zorgelozer en vrijer kunnen opgroeien. Ik help je graag, als overlever van een pleger met groot risico op recidive, die op vrije voeten is.