Definitie van kindermishandeling
Kindermishandeling is de verzamelnaam voor elk handelen of nalaten van handelen door een volwassene van wie het kind afhankelijk is, waardoor het kind ernstige lichamelijke of psychische schade kan oplopen.
We onderscheiden vijf vormen van kindermishandeling:
- Lichamelijke mishandeling: slaan, schoppen, bijten, brandwonden, het schudden van een baby (shaken baby syndroom).
- Psychische mishandeling: systematisch uitschelden, kleineren, negeren, bedreigen, isoleren, het kind bang maken.
- Verwaarlozing: niet voldoen aan de basisbehoeften zoals voeding, hygiëne, medische zorg, liefde, geborgenheid en aandacht.
- Seksuele mishandeling: elke vorm van seksueel contact of blootstelling aan seksuele handelingen.
- Getuige zijn van huiselijk geweld: wanneer een kind geweld meemaakt tussen ouders, kan dat vergelijkbare gevolgen hebben als zelf mishandeld worden.
(bron: https://www.augeo.nl)
Kindermishandeling in cijfers
Het gebeurt jammer genoeg veel vaker dan we denken. De cijfers die 1712 – de hulplijn voor mensen met vragen over geweld, misbruik en kindermishandeling – in haar jaarrapport publiceert, liegen er niet om. Het aantal stijgt elk jaar en we zien slechts het topje van de ijsberg.
Deze hoge cijfers brengen een hoge kost met zich mee. Onderzoek toont aan dat wie jeugdtrauma’s meemaakte, later meer risico loopt op verslaving, psychische problemen en zelfs ernstige lichamelijke aandoeningen. Jeugdtrauma kost België jaarlijks maar liefst 6,7 miljard euro aan maatschappelijke zorg en verlies.
(bron: SOS Kinderdorpen)
Cijfers jaarrapport 1712, voor 2024
Wat zijn de gevolgen van kindermishandeling?
Kindermishandeling is een traumatische ervaring. In haar onderzoek stelt Judith Herman (Amerikaanse hoogleraar aan de Harvard-universiteit en grondlegger van de term complexe posttraumatische stressstoornis) het trauma van overlevers van kindermishandeling gelijk aan het trauma van soldaten die terugkeren van het front. De langdurige en constante blootstelling aan hoge stress ontregelt hun stresssysteem.
Onderzoek wijst uit dat gepaste, intensieve begeleiding kan helpen om te genezen van trauma. Daarom is het belangrijk dat slachtoffers durven spreken en hulp durven zoeken.
In de praktijk brengt kindermishandeling deze gevolgen met zich mee:
Gevolgen voor het kind
Leven tussen angst en hoop
- Angst en verdriet worden verborgen, wat zorgt voor isolatie van de buitenwereld.
- Door leuke ervaringen die het kind beleeft, blijft de hoop dat het ooit beter wordt.
Het kind zwijgt en toont zich naar buiten toe gelukkig, wat de detectie van kindermishandeling bemoeilijkt. Het doet dat vooral uit (onnodige) schaamte en uit angst om wat er gebeurt als het spreekt. Vaak weet het kind ook niet waarnaartoe.
Gevolgen op volwassen leeftijd
Gemis aan vertrouwen, continu alert
-
Als we weten dat veel kinderen heel lang niet, of soms zelfs nooit, met hun geheim naar buiten komen, worstelen zij als volwassene verder met de gevolgen van de kindermishandeling die ze ondergingen.
De dualiteit tussen angst en hoop blijft bestaan:
- Naar buiten toe toont de volwassene zich gelukkig, voldoet hij of zij aan het beeld en de verwachtingen van de maatschappij.
- Vanbinnen blijven de angst en de schaamte en groeit de vraag of het ooit beter wordt.
- Overlevingsstrategieën uit de kindertijd werden zich eigen gemaakt:
- Hoge mate van perfectionisme, want slecht gedrag betekende zware gevolgen.
- Hechtingsproblematiek
- Vertrouwen missen vanuit het patroon dat zorg moet verdiend worden, wat resulteert in een blijvende zoektocht naar erkenning en bevestiging.
- Continu alert voor stemmingswisselingen, en in dit geval daarvoor de schuld bij zichzelf leggen (‘Ik zal wel iets fout hebben gedaan’).
Hoe herken je kindermishandeling?
De signalenkaarten hieronder geven een overzicht van wat mogelijke signalen kunnen zijn die erop wijzen dat een kind te kampen krijgt met kindermishandeling. Dit is geen sluitende wetenschap: de signalen kunnen wijzen op een verontrustende situatie, maar bieden geen zekerheid.
Wees vooral alert voor het gedrag van kinderen. Overdreven flink of rebellerend gedrag is heel vaak een duidelijk signaal van een achterliggend probleem.
Heb je een vermoeden of maak je je zorgen om een kind, klik hier om te zien waar je terechtkan.
